طراحی وب سایت

نوشته: بهارک حنارود
منبع: عصر ارتباط
به قول بزرگان حرف های مهم، پیش و بیش از من و شما هزاران هزار بار گفته شده، پس آنچه رنگ و بویی تازه به سخن ما می بخشد، نه محتوای آن بلکه قالب و شکلی است که برای بیان آن برگزیده ایم. اما این سخنی دو پهلوست چرا که نیاز ما را به دانستن سخن های پیشین نه کم تر که بیشتر می کند. در واقع همین ویژگی است که رجوع به پیشینه موضوع و راه های رفته را برای کشف هزار راه نرفته واجب می کند.
این گونه است که جمع آوری پیشینه تحقیق و ادبیات موضوع نه تنها از اصول ساختاری که در واقع موتور محرک انجام هر پژوهش و تحقیقی به شمار می رود، موتوری که در ایران کمی احتیاج به روغن کاری دارد چرا که همیشه ضعف منابع تحقیق و شاید در واقع جست وجوی ناکافی در اسناد موجود پاشنه آشیل بسیاری از تحقیقات و پژوهش های علمی و سازمانی تلقی شود. پژوهش هایی که انگار تنها انجام گرفته اند که کاری انجام شده باشد، پایان نامه ای برای دریافت نمره به پایان رسیده باشد یا بیلان کاری سازمان و موسسه ای رنگ و بویی پژوهشی به خود بگیرد. شنیده ایم که همیشه دیوار علم بر شانه بزرگان و پیشینیان آن شکل می گیرد که مطالعه و جست وجو برای کشف پیشینه تحقیقات و تجربیات صورت گرفته آشنایی با پی همان دیوار برای چیدن ردیفی تازه بر آن است.
اداره تامین اطلاعات علمی
عنوانی بزرگ برای انجام کارهای مهم
این سایت که با عنوانی پرطمطراق تر یعنی «اداره کل تامین تجهیزات و اطلاعات علمی دانشگاه» به معرفی خود پرداخته، سایت اداره تامین اطلاعات علمی است که خود زیر مجموعه همان عنوان بزرگ یعنی اداره کل تامین تجهیزات و اطلاعات علمی دانشگاه تهران به شمار می رود.
از سنگینی نام این اداره کل که شنونده اش را یاد شکاف هسته و سفر به کره ماه می اندازد گذشته، این سایت می تواند حکم همان منبعی را داشته باشد که می تواند به محققان و پژوهشگران در همان دیوار چین علمی یاری رساند.
این سایت که در معرفی اداره کل آن را عهده دار اموری چون تهیه و تنظیم فهرست نشریات خارجی و همچنین بانک های اطلاعاتی مورد نیاز واحدهای مختلف دانشگاه به صورت سالانه و سفارش آن ها از محل سهمیه ارزی مربوط، برقراری ارتباطات لازم با وزارت متبوع برای تامین اعتبار ارزی مورد نیاز سالانه، تعیین سهمیه ارزی هر واحد با توجه به دستورالعمل های مصوب دانشگاه،
ایجاد هماهنگی لازم جهت خرید کتاب واحدها از نمایشگاه های بین المللی کتاب و نهایتا پرداخت حقوق عضویت واحدها در مجامع بین المللی عنوان کرده از شکل و شمایلی کاملا جدی و علمی برخوردار است که شاید مخاطب بی حوصله را از خود براند اما مسلما برای مخاطبان پیگیر حوزه های مربوط، مفید به نظر می رسد.
با ورود به این سایت خود را در یک جهان کوچک علمی می بینید که چاره ای جز جست وجو و مطالعه ندارید. آن قدر با کتاب ها و مقالات مختلف علمی و راه های دسترسی بهتر به منابع اطلاعاتی بر می خورید که اگر سرگیجه نگیرید شانس آورده اید.
در لینک مربوط به اخبار که در صفحه نخست این سایت قرار داده شده آخرین اخبار مربوط به اداره کل که بیشتر درباره راه اندازی سامانه های اطلاع رسانی و شیوه های دسترسی بیشتر و بهتر به منابع اطلاعات علمی هستند گنجانده شده است. همچنین در این صفحه امکان دسترسی آزمایشی به بانک های اطلاعاتی خارج از کشور همچون agris یا icond وجود دارد که نشان از تلاش گردانندگان سایت در جامعیت بخشی به اطلاعات موجود در سایت دارد.
از دیگر امکانات این سایت می توان به لینک های مربوط به ابزارهای سنجش مقالات علمی اشاره کرد؛ ابزاری که مسلما پاسخگوی سوالات بسیاری از دانشگاهیان و پژوهشگرانی به شمار می رود که قصد دارند مقالات و کارهای پژوهشی خود را به مجلات معتبر بین المللی ارایه کنند. در این قسمت شرایط و امکانات ارایه مقاله و جزییات مربوط به ساختار و شکل و شمایل آثار معتبر بین المللی به تفصیل اشاره شده است. سامانه کتابخانه دیجیتالی دانشگاه تهران نیز که بادها خبر از افتتاح آن در نیمه اول آذر ماه داده اند در این سایت از لینکی جداگانه برخوردار شده است، به این ترتیب اعضای این سایت می توانند در خانه خود نشسته و به کتاب ها و پژوهش های موجود در مخزن کتابخانه دانشگاه تهران دسترسی داشته باشند.
به غیر از کتابخانه الکترونیکی، نسخه الکترونیکی خبرنامه پژوهشی اداره کل تامین تجهیزات و اطلاعات علمی دانشگاه تهران نیز در این سایت قرار داده شده است، تا زمان نگارش این گزارش دو نسخه از این خبرنامه با درج اخبار و مطالب مربوط به هر یک از این شماره ها در سایت مشاهده شد.
اما یکی از مهم ترین لینک های مندرج در این سایت لینک مربوط به کتاب های الکترونیکی یا ای بوک ها است که به معرفی برترین و تاثیرگذارترین ناشران علمی دنیا و درج تازه های نشر آنان در حوزه های گوناگون علمی پرداخته است. علاوه بر این ها راهنمای خرید و امکان دسترسی به این آثار که ظاهرا از اهداف اصلی راه اندازی این سایت به شمار می رود نیز در این صفحه گنجانده شده است. به عنوان مثال پس از معرفی سایت انتشارات elsevier یا spring link که از معتبرترین ناشران علمی دنیا به شمار می روند لیست مربوط به تازه های نشر آنان نیز در صفحه ای جداگانه قرار داده شده و امکان دانلود آن ها برای کاربران سایت وجود دارد .
سرویس تامین مقالات با عنوان document supply service و عنوان اختصاری dss از مهم ترین امکانات موجود در این سایت به شمار می رود که برای انجام تحقیقات و کارهای پژوهشی از نان شب هم واجب تر است. در این قسمت امکان دسترسی به 25 هزار جلد از کتب الکترونیکی ناشران معتبر دنیا به علاوه 40 هزار نسخه از مهم ترین نشریات الکترونیکی بین المللی به همراه 23 میلیون چکیده پایان نامه و مقالات علمی در تمامی رشته های دانشگاهی وجود دارد. دسترسی به این امکانات پس از ثبت نام و پرداخت هزینه های مجزا برای خرید مقاله های علمی فارسی و انگلیسی و همچنین کتاب های موجود در سایت امکان پذیر شده است. البته برای کاربرانی که از دانشکده های مختلف دانشگاه تهران به سایت متصل می شوند در واقع از اعضای سایت به شمار می روند دسترسی به این مقالات به صورت رایگان امکان پذیر خواهد بود .
بررسی تقاضای عضویت یا تجدید عضویت در واحدهای دانشگاهی، انجمن ها و مجامع بین المللی و همچنین پیوند به کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، پردیس قم، مرکز انفورماتیک دانشگاه تهران ، وزارت علوم و تحقیقات و فناوری و همچنین نشریات الکترونیکی دانشگاه تهران از دیگر امکانات در نظر گرفته شده برای این سایت به شمار می رود که هرچند کاربردی کاملا تخصصی دارد اما بدان نوعی جامعیت اطلاعات بخشیده است.
بانک اطلاعات نشریات کشور
در پی مخاطبان خاص1
از طراحی کسل کننده سایت های مربوط به بانک های اطلاع رسانی در حوزه های مختلف که بگذریم اطلاعات موجود در این سایت ها که معمولا از محتوایی علمی و تخصصی برخوردار هستند، آن ها را تنها برای مخاطبانی جذاب می کند که قید طرح و رنگ فریبنده را زده و تنها در جست وجوی علم به سر می برند.
بانک اطلاعات نشریات کشور نیز از این ویژگی مستثنا نیست زیرا هر چند قرار است این سایت نوعی موتور جست وجو برای شناخت و مطالعه نشریات علمی، پژوهشی کشور به شمار رود اما این هدف مسلما ناقض جذابیت طرح و رنگ آن نخواهد بود که اتفاقا ارتباط آن با پدیده ای چون نشریه یا مجله لزوم جذابیت آن را دو چندان می کند؛ جذابیتی که هم در این سایت و هم در سایت اداره کل تامین تجهیزات و اطلاعات علمی دانشگاه نادیده گرفته شده، گویی علمی بودن ماجرا ناقض جذابیت طرح و رنگ آن باشد.
بگذریم... بانک اطلاعات نشریات کشور سایتی برای جست وجو و بررسی مطالب موجود در نشریات علمی ، پژوهشی به چاپ رسیده در کشور به شمار می رود که به تفکیک امکان دسترسی به مجلات علمی - پژوهشی، نشریات دارای اعتبار علمی و نشریات دانشگاهی را فراهم آورده است. موتور جست وجوی این سایت دو سبک جست وجوی الفبایی و همچنین موضوعی را در اختیار کاربران خود قرار داده است از دیگر خدمات سایت می توان به امکان اشتراک نسخه چاپی، دسترسی روزآمد به متن 250 هزار مقاله از 700 نشریه داخلی و همچنین قابلیت اشتراک طلایی یک ساله برای دسترسی به متن مقالات اشاره کرد.
صفحه نخست این سایت به معرفی فهرست تازه های ثبت شده در این بانک و همچنین فهرست کامل نشریات دارای متن اختصاص یافته است. با ورود به هر یک از لینک ها چکیده و متن مقالات موجود در اختیار کاربران قرار خواهد گرفت. به غیر از این ها در نظر گرفتن لینک مربوط به برخی از روزنامه ها از دیگر نکات جذاب این سایت به شمار می رود.
ایران داک
اطلاعات رایگان اما محدود
سایت پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران که به پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران تغییر نام یافته با هدف گرایش تخصصی در حوزه اطلاع رسانی و انتشار علمی و فنی ایران طراحی شده است.
اطلاعات علمی و فنی کشور در بخش پایگاههای اطلاعاتی این سایت قابل دسترسی است. در این پایگاه ها مشخصات و چکیده اطلاعات قابل بازیابی بوده و بخش مقدماتی پایان نامه ها کارشناسی ارشد و دکترا نیز (در حدود 15 صفحه اول) در دسترس کاربران قرار گرفته است. ظاهرا به دلیل امکان بروز مشکلات حقوقی و مساله حق مولف امکان ارایه متن کامل پایان نامه ها از طریق این سایت امکان پذیر نشده اما 15 صفحه نخست آن ها که معمولا اطلاعات کلی پروژه و روش شناسی را ارایه می کند با قالب pdf به طور رایگان در دسترس قرار گرفته است. بقیه اطلاعات موجود در پایگاه ها، اطلاعات کتاب شناختی و چکیده است.
در بخش صفحه ها فقط مطالب مربوط به اطلاعات تخصصی حوزه اطلاع رسانی، ارتباطات، فناوری اطلاعات، مدیریت اطلاعات، سازماندهی اطلاعات و سایر زمینه های مرتبط در اختیار کاربران قرار گرفته است. این اطلاعات شامل اطلاعات کتاب شناختی است که در بیشتر موارد متن کامل اطلاعات مقالات، گزارش ها، طرح های پژوهشی و کتاب های تولید و منتشر شده در مرکز نیز در دسترس مخاطبان قرار داده شده است. نکته ای که بارها بدان اشاره می شود این است که : دسترسی به متن کامل این گونه اطلاعات کاملا رایگان است و فقط حقوق مرکز در استفاده و نقل مطالب (شامل ذکر ماخذ) باید مراعات شود» تفاوت اساسی سایت ایران داک با سایت اداره کل تامین تجهیزات و منابع علمی کشور نیز در همین نکته است چرا که هر چند حق استفاده از مطالب موجود در سایت ایران داک برای تمامی کاربران اعم از دانشگاهی و غیره یکسان است اما سایت دیگر شیوه دسترسی به اطلاعات را برای اعضای سایت در مقابل کاربران آزاد متفاوت کرده که این به نوعی مرزبندی میان خودی ها و غیر خودی ها به نظر می رسد.
فارغ از همه این نکات وجود چنین سایت هایی که به پژوهشگران در جست وجوی پیشینه تحقیقات صورت گرفته در زمینه های گوناگون یاری می رسانند می تواند برای کسانی که همیشه از فقر اطلاعات طبقه بندی شده در ایران گلایه می کنند مفید و سودمند باشد.

منبع : اخبار فناوری اطلاعات و ارتباطات  تاریخ : 11   آذر   1388  شاخه : فن آوری اطلاعات